Afstemmen op gezondheidsvaardigheden van (aanstaande) ouders

Gepubliceerd 20 december 2023

Ongeveer een kwart van de mensen (25%) in Nederland vindt het lastig om gezondheidsinformatie te vinden, begrijpen, beoordelen en gebruiken. Deze mensen hebben beperkte gezondheidsvaardigheden. Het Lectoraat Midwifery Science van de Academie Verloskunde Maastricht werkt aan het onderzoeksproject ZANGG: Zorg Afstemmen op Gezondheidsvaardigheden in de Geboortezorg. Samen met (aanstaande) ouders, kraamverzorgenden, verloskundigen en experts hebben ze de CHAT-geboortezorg ontwikkeld. Dit hulpmiddel ondersteunt zorgverleners om tijdens gesprekken met (aanstaande) ouders inzicht te krijgen in hun gezondheidsvaardigheden. Daarnaast is de Praktijkkaart Werkwijzen ontwikkeld om zorgverleners te helpen bij het bieden van zorg op maat aan ouders met beperkte gezondheidsvaardigheden.

Allereerst wat casuïstiek:

“Mevrouw X, 28 jaar, 1e kindje, 3e dag postpartum. De kraamverzorgende merkt dat mevrouw X onzeker is over de verzorging van de baby. Ook lijkt ze soms wat verward over de gekregen instructies en lijkt ze terughoudend om vragen te stellen. Na het wegen van de baby geeft ze aan te willen stoppen met de borstvoeding omdat het kindje is afgevallen.”

Mevrouw Y, 31 jaar, 1e kindje, 5e dag postpartum. Het is ochtend, de kraamzorg is net gestart en de bel gaat. Er staat iemand van de GGD aan de deur voor de gehoorscreening en hielprik. Mevrouw Y heeft hier tijdens de zwangerschap ooit folders van meegekregen, maar heeft er niet meer aan gedacht om deze door te lezen. Ze luistert naar het verhaal van de mevrouw van de GGD en probeert ondertussen haar huilende kindje te stillen. Vannacht was een onrustige nacht, dus ze heeft maar weinig uurtjes geslapen. Ze vindt het moeilijk om zich te concentreren op de uitleg. Nadat de hielprik en gehoorscreening is afgenomen vraagt mevrouw Y zich af wat de mevrouw ook al weer precies verteld had. En hoe zat het ook al weer met de ziektes? Had ze hier eigenlijk nog iets in te kiezen?”

Bovenstaande casus zijn geen opzichzelfstaande verhalen. Ondanks dat een kwart van de bevolking beperkte gezondheidsvaardigheden heeft, zijn zorgverleners zich niet altijd bewust van het concept ‘gezondheidsvaardigheden’. Als ze dit wel zijn, dan vinden ze het vaak moeilijk om de gezondheidsvaardigheden van (aanstaande) ouders in te schatten. Gezondheidsvaardigheden zijn bovendien niet altijd hetzelfde, maar kunnen van moment tot moment verschillen. Zo beïnvloeden angst en spanning de gezondheidsvaardigheden op een negatieve manier.

De CHAT-geboortezorg helpt zorgverleners om inzicht te krijgen in de gezondheidsvaardigheden van (aanstaande) ouders tijdens een gesprek. Met de CHAT-geboortezorg kunnen de vier domeinen waar mogelijk beperkte gezondheidsvaardigheden voorkomen worden verkent. Voorbeeldvragen en -observaties binnen deze domeinen helpen zorgverleners om met (aanstaande) ouders te praten over aandachtspunten met betrekking tot gezondheidsvaardigheden. Deze vier domeinen zijn:

  • Ondersteunende relatie met zorgverleners: Voelt de (aanstaande) ouder zich begrepen en gesteund door de zorgverlener? Weet de (aanstaande) ouder de weg te vinden naar de juiste zorgverlener?
  • Ondersteunende relatie met de sociale omgeving: Voelt of de (aanstaande) ouder zich bij gezondheidsproblemen begrepen en gesteund door het sociale netwerk?
  • Informatie vinden, begrijpen en gebruiken: Kan de (aanstaande) ouder gezondheidsinformatie vinden, begrijpen en beoordelen om regie te voeren over de eigen gezondheid?
  • Huidig gezondheidsgedrag en gezondheidsbevordering: Hoe is het huidige gezondheidsgedrag van de (aanstaande) ouder en hoe kan die regie kan voeren over de eigen gezondheid?

Aansluitend op de inzichten die verkregen zijn, kan de Praktijkkaart Werkwijzen gebruikt worden. Dit is een kaart met bestaande, aangepaste en ontwikkelde hulpmiddelen om zorgverleners te ondersteunen bij het bieden van zorg op maat aan (aanstaande) ouders met beperkte gezondheidsvaardigheden.

Nieuwsgierig geworden? Bekijk de CHAT-geboortezorg en Praktijkkaart werkwijzen op Informatie voor zorgverleners over gezondheidsvaardigheden (onderzoeksproject ZANGG) (av-m.nl) of kijk de volgende animatie over de CHAT-geboortezorg: https://www.youtube.com/watch?v=FAY81yl0Kuc

Ook interessant!

Certificaat Keuzedeel Verdieping kraamzorg

Vanaf 2020 bestaat er al een Keuzedeel Verdieping kraamzorg voor MBO studenten maar vanaf 31 januari 2024 is er nu ook een, onder voorwaarden, los te behalen Certificaat Keuzedeel Verdieping […] Lees meer

Congres Zorg rondom de Geboorte afgelast

In overleg met Congressen MetZorg is besloten om het congres ‘Zorg rondom de Geboorte‘ op 27 februari a.s. af te gelasten. Er hebben zich veel minder kraamverzorgenden aangemeld dan we […] Lees meer

Webinar Postnatale zorg na sectio caesarea terugkijken

Op 15 december jl. organiseerde het Kenniscentrum Kraamzorg (KCKZ) samen met de KNOV twee Webinars over postnatale zorg na een sectio caesarea: één voor toetsgroepbegeleiders en één voor alle geïnteresseerden. […] Lees meer

Vacature voor twee posities binnen het bestuur van het Kenniscentrum Kraamzorg

Het Kenniscentrum Kraamzorg Het Kenniscentrum Kraamzorg (KCKZ) is in juni 2012 opgericht door de Brancheorganisaties en de Beroepsvereniging (NBvK), met steun van een projectsubsidie van het ministerie van VWS. Het […] Lees meer

Tarieven vanaf 1 januari 2024

Het bestuur van het Kenniscentrum Kraamzorg heeft voor het jaar 2024 de tarieven vastgesteld. Voor iedereen die  vanaf 1 januari  2024 een dossier voor (her)registratie indient of accreditatie aanvraagt gelden de volgende […] Lees meer

Opleidingsfonds Kraamzorg

Om het behoud van kraamverzorgenden te bevorderen en de instroom van nieuwe kraamverzorgenden te verhogen , hebben Bo Geboortezorg en ZN (Zorgverzekeraars Nederland) een convenant gesloten. Dit convenant heeft onder […] Lees meer

Help jouw cliënt rookvrij het nieuwe jaar in!

Veel mensen die roken willen op 1 januari stoppen met roken. De landelijke campagne PUUR rookvrij is daarom vanaf 18 december weer aanwezig op radio, websites, social media en waarschijnlijk […] Lees meer

Bericht van het Voedingscentrum: Kun je warm water uit de kraan of kookkraan gebruiken om de fles klaar te maken?

Flesvoeding kan het best klaargemaakt worden met koud kraanwater. Het water kan opgewarmd worden d.m.v. de magnetron, in een pannetje warm water of een flessenwarmer. Kraanwater hoeft in Nederland niet […] Lees meer

Persbericht ‘Samen beslissen’

Bij ‘Samen Beslissen’ zoeken mensen samen met een zorgverlener naar de behandeling die het beste bij hem of haar past. Uit een onderzoek dat onderzoeksbureau Kantar Public heeft uitgevoerd, in […] Lees meer

Onderzoek: Ben jij een professional die werkt met jeugdigen in het voorveld?

Help jij mee met het onderzoek van ZonMw? Hoe signaleer je als professional in het voorveld een jeugdige die in een kwetsbare situatie opgroeit? En hoe handel je wanneer een […] Lees meer